IMPOSICIÓN

En Nafarroa, si hay una palabra que se ha asociado al euskera en los últimos cuatro años, los del gobierno del cambio, es imposición.
Y no es por casualidad, al euskera cierto sector siempre le pone algún adjetivo peyorativo.
Porque deberíamos preguntarnos:
¿Por qué el euskera es el único idioma, o incluso materia que se impone?
Yo estudié inglés, aprendí matemáticas o filosofía. Pero sin embargo, parece que no podemos aprender euskera, sino solamente imponerlo.
Mis hijos van a un modelo en el aprenden euskera y no tengo la sensación de estar imponiéndolo, como no tuve la sensación cuando yo estudiaba de que me estuviesen imponiendo el francés o la literatura.
Muchos dicen, ya, pero, es que hay mucha gente que no quiere aprenderlo.
Vale. Le quitamos dos letras a la frase anterior. No quiere aprender.
¿De verdad hay que hacer las leyes para que no se enfade la gente que no quiere aprender?
Probablemente la sociedad funcionaría mejor si hacemos las leyes para la gente que sí quiere hacerlo.
Si alguien nos dice que no quiere aprender inglés, o que no quiere aprender filosofía o literatura, lo tildaríamos de loco. ¿Está cuerdo el que dice lo mismo del euskera?

INGELESA EUSKERAREN AURKA

Seme-alaben eskola aukeratzeko jendeak euskera eta ingelesaren artean aurkeratu behar dela pentsatzen du. Eta hori ez da egia. Adibidez, D ereduan bi hizkuntza ikasiko dute arazorik gabe. 
Gero, bi edo hiru hizkuntz ikastea, aukera dezakegu. Nik nahiago dut hiru ikastea, baina jende askok, bi bakarrik ikastea aukeratzen du. Zergatik? Esparzak erraten zuen euskerakin badago obsesioa. Obsesioa ez da izango berea?

Eskola aukeratzeko, badaude aukera ezberdinak. Har dezekezu arrazoi ezberdinetatik, erlijioa, publiko edo pribatua, zure etxetik gertu dagoelako, edo zuk joan zinen eskolara errepikatu nahi duzuelako zure semealabarentzat, baina hizkuntzalaritzan, uste dut gizarte osoa nahi dugula gure semealabak ingelesa ikastea, eta hori eredu guztietan gertatzen bada, familaren eztabaida dira euskera ikasi ala ez. Zergatik jende asko nahiago dute bere semealabek ez ikastea? Zaila da ulertzea.

 

EUSKERA Y LA HIGIENE MENTAL

Cualquier medida que se tome en Navarra con el euskera trae polémica. Es un tema tabú.Y ni es lógico ni normal que así sea porque es una riqueza cultural en los que todos deberíamos estar de acuerdo. Pero hemos sido testigos de tantas decisiones absurdas y complicadas de entender que con el tiempo nos parecen normales cosas que no lo son. Y al revés, cosas que deberían ser razonables, parecen abusivas.
En apenas unas semanas, dos nuevas polémicas. Una, el tema de las oposiciones a maestro. La gente se queja de que los que saben los dos idiomas oficiales de esta comunidad, tienen ventaja ya que pueden presentarse a las plazas en ambos idiomas. ¡Claro que es una ventaja! Como el que ha sacado las carreras de periodismo y derecho tiene la ventaja de poder trabajar como abogado y periodista. ¿Desde cuando el saber más debe ser penado? Si alguien con la carrera de Magisterio, además estudia otros idiomas o Pedagogía, está mejor preparado para su trabajo que quien no lo haga.
Además parece que el euskera es una barrera infranqueable. Y no. El euskera se aprende, como a ser maestro.
Otro tema que ha creado polémica es el de las escuelas infantiles. En el año 1983 había ocho en castellano y dos en euskera. Pese a que la población euskaldun ha crecido considerablemente hasta el año pasado las de castellano se habían casi doblado, catorce, mientras que las de euskera seguían siendo dos. Ahora serán catorce y cuatro aceptando una reivindicación de años.
Y de nuevo la que han liado. Hablan de imposición, de obligaciones, de que algunas familias tendrán que cambiar de barrio o hacer algo tan terrible como llevarlos a euskera. Maya se pasa de frenada hablando de euskaldunizar con sentido peyorativo y los del sindicato Afapna hacen el ridículo recogiendo firmas que luego se demuestra que son presentadas sin carnet y de provincias tan preocupadas por la educación navarra como Cádiz.
Como dicen que una imagen vale más que mil palabras creo que este mapa deja bien clara la imposición.

Y es que parece que hay gente que se enorgullece de no querer saberlo o de que sus hijos no lo estudien. A cualquiera que dijese que no quiere aprender o que está en contra de la física, el inglés o la filosofía, le tacharíamos de loco. ¿Lo está menos alguien que dice lo mismo de nuestro idioma?
Una lengua por concepto no puede ser tratada como lo hace mucha gente en Navarra y más aún siendo algo tan nuestro. Sin entrar ni siquiera en la riqueza cultura que supone tener un idioma que es uno de los más antiguos de Europa y de diferentes raíces que es atractivo para lingüistas de todo el mundo.  Es alucinante ver despotricar al euskera a gente con apellido euskaldunes o de lugares cuya toponimia es en este idioma.
La realidad es que al final la gran mayoría de familias se ha quedado en la escuela porque en contra de lo que nos quieran vender, valoran más la cercanía a casa que el idioma. Como también es real que dos de los parlamentarios de Upn son euskaldunes, o  que muchos de este partido envian a sus hijos a ikastolas realizando lo contrario de lo que pregonan.
Con todo esto creo que es necesaria una higienización mental. Cuando algo es tan obvio y no llega a la sociedad hay que hacer una publicidad en positivo. Demostrar a la gente que sus apellidos, que los términos de su pueblo, provienen de una lengua y que hay que enorgullecerse de ello. Hasta que no consigamos que lo vean como algo natural y propio se seguirá creando una polémica que nunca puede ser lógica.

ZARATA

Azken bolada honetan Nafarroako industrialde ezberdinera joaten naiz. Eta zerbaitek nire arreta ematen du: zaratarik ez dagoela. Nire iritziz, gero eta gauza gutxiago egiten dira hemengo industrietan. Eta hori ez da bakarrik krisisengatik. Orain ekoizkinak kanpotik ekartzen dira, batez ere Txinatik. Merkeago omen da, kanpotik ekartzea hemen lantzea baino. Merkea bai, baina ,kalitatearen ekozkinak gero eta txarragoa. Baina prezioena hoberena dela zihur gaude? Epe motzera agian horrela izango da, baina, epe luzera?. Hemengo industria desagertzen bada zertaz biziko gara?  Zertarako nahi ditugu ekozikin merkeak ez badugu dirurik erosteko? Eta zer gertatuko da txinatarrak hasten badira bere prezioak igotzen? Gure industria desagertzen bada, gero, oso zaila izango da berriz egitea. Une horretan, gure ekozkinak egiteko merkeago ahalmena bagenuela, baian berandu izango da. Adi egon.

NAFAR HAUTOESKUNDEAK 2015

Lau urte ondoren, berriro hautoeskundeak Nafarroan. Podemos eta Ciudadanos, Vox-ek azkenean ez zuen zerrendarik atera, aurkezten ziren lehengo aldiz eta Aralar EhBildurekin aurkeztu zen. Aldaketa hitza gizartean entzuten zen baina guztiok geunden zalantzetan ea posible izan behar zuen botoengatik. Bozketa ondoren parlamentuko emaitzak hauxek izan dira:

UPN 15 (90.872 botoak)
GEROA BAI 9 (52.719 botoak)
EH BILDU 8 (47.494 botoak)
PODEMOS 7 (45.577 botoak)
PSN 7 (44.781 botoak)
PP 2 (13.034 botoak)
I-E 2 (12.334 botoak)
CIUDADANOS 0 (9.993 botoak)
PACMA 0 (2.304 botoak)
EQUO 0 (2.170 botoak)
UPyD 0 (1.740 botoak)
RCN-NOK 0 (1.733 botoak)
LN 0 (955 botoak)
SAIN 0 (880 botoak)
Baliogabetuak (4.280 botoak)
Txuriak (6.610 botoak).

Esteka.

Iruñean, Parlamentuko botoak horrela izan ziren:

UPN: 30.714
GEROA BAI: 18.318
PODEMOS: 14.099
EH BILDU: 13.644
PSN: 10.043
PP: 3.956
I-E: 3.831
CIUDADANOS: 3.115
EQUO: 764
PACMA: 597
UPyD: 503
RCN-NOK: 453
SAIN: 442
LN: 260
BALIOGABEKOAK: 725
TXURIAK: 1.526

Sesuman:

PSN: 275
UPN: 211
PODEMOS: 59
I-E: 30
GEROA BAI: 30
PP: 27
EH BILDU: 20
CIUDADANOS: 7
SAIN: 1
LN: 1
EQUO: 1
BALIOGABEKOAK: 5
TXURIAK: 15

 Leitzan:

EH BILDU: 925
GEROA BAI: 356
UPN: 168
PODEMOS: 77
PSN: 33
PP: 20
I-E: 10
UPyD: 2
LN: 2
EQUO: 2
CIUDADANOS: 2
RCN-NOK: 1
BALIOGABEKOAK: 24
TXURIAK: 13

Udaletxean:

IRUÑEAN:

UPN: 10 (30.404)
EH BILDU: 5 (16.640)
GEROA BAI: 5 ( 15.657)
PSN: 3 (10.058)
ARANZADI: 3 (9.508)
I-E: 1 (5.694)

SESUMAN:

PSOE: 9 (531) Zerrenda bakarra

LEITZAN:

EH BILDU: 9 (1.193)
UPN: 2 (252)

IZERDI

Boladak etortzen eta joaten dira. Eta niri etorri zait. Pasa den egunean beste berri on bat jaso nuen. Nire eleberriarekin gora eta behera ibiltzen naizen bitartean "Anaitasuna idazlan txikitixo" lehiaketa irabazi nuen, euskera modalitatean. Hementxe duzu mikro-ipuina:

Umetxo. Nire lehenengo eguna heldu da. Aulkitxo batean etorri naiz. Igogailua. Amatxoren titia afalduko dut. Igerilekuan ikasten saiatuko naiz. Lagunarekin jolastera. Izerdi. Kirola aukeratuko dut. Frontoian futbol edo korrika egingo dut jolasean. Gero bulegora aitarekin. Peñan, bazkide txiki egin didate. Udan gozatuko dut. Eskubaloian atsedenaldian pabiloiara jolastera jeitsiko naiz.

Gazte. Nire lehenengo partidua heldu da. Izerdi. Txirringaz joan naiz. Eskailerak. Bokata bat afalduko dut. Igerilekuan jolasak. Lagunarekin garagardoak edango ditut. Kirola profesionala. Frontoian lagunarekin pala partidua jokatuko dut. Bulegora peñeko sagardotegira apuntatzera joango naiz. Peñan, gaupasak. Udan eguzkia. Eskubaloiaren partidu jokatuko dut.

Aita. Semearen lehenengo eguna heldu da. Kotxea. Igogailua aulkitxorekin. Plater konbinatua afalduko dut. Igerilekuan bainua. Lagunarekin tertulia. Kirola osasuna mantentzeko. Denborarik ez frontoiara joateko. Bulegora ordaintzera joan behar. Peñan bazkariak. Udan umetxoren bila. Izerdi. Eskubaloian taldea animatzera joango naiz.

Aitona. Bilobaren lehenengo eguna heldu da. Oinez etorri naiz. Eskailerak. Izerdi. Pure bat afaltzeko. Igerilekua ikusiko dut. Lagunarekin betiko istorioak. Kirola denbora pasatzeko. Frontoian biloba kontrolatuko dut. Bulegora enkargu egitera. Peñan lekua utzi nuen. Udan bilobaren bila. Eskubaloia lasai ikusiko dut.

Bizitza oso bat Anaitasunan. Anaitasunaren bizitza.

EGOERA BITXIA

Euskalduna naiz. Eta napartarra. Bi gauzak izatea ez da batere erreza Nafarroan. Joku zikinak edonon. Telebistan programazioa euskaraz Etb-n ikusi nahi dut eta ezin. Umetxoak ez dute marrazki bizidunak ikusteko aukera. Logroñon bai. Nafarroan ez.
Euskalerria irratiak hamasei urte ondoren epaiketa irabazi du eta Gorenak Iruñeko irrati lizentzien banaketa bertan behera utzi du. Baina momentuz lizentziarik gabe daude. Lapurtu ziotena orain Jimenez Losantosek erabiliko du.
Barcina, telebista ultra batean ingelesa euskeraren aurka erabiliz harro dabilela. Gehitu beharrean, beti kontra.
Nahiz eta zaila izan euskalduna izatea, jende askok D eredukoen alde apostua egiten du. Orduan, Nafarroako gobernutik zerbait egin behar. Bat batean, Diario de Navarra-n, El mundo-n eta Abc-en (hau hirukote) D ereduko txostena agertzen da. Ia hor erakusten duten irakasle gehienak terroristak direla da ondorioa. Atzo Guardia Zibilak ez duela egin Nafarroako hezkuntzari buruzko txostenik. Berdin da. Mina egina dago.
Eta nire euskara hizkuntza nafartarra izan arren, oztopoz betetako bidea egunero gainditu behar. Gaixo nazkagarriak!
Beti geratuko zaigu Madonna. (euskaraz abesten).

EL PRESIDENTE QUE ODIABA A LOS NIÑOS

Esta es la historia de un presidente que tuvo que acudir a terapia de un psiquiatra por su odio a los niños. Durante su mandato hizo cosas realmente ridículas, fue retirando todas las subvenciones a los lugares donde estaban los niños de por medio, como escuelas, bibliotecas infantiles, ludotecas o guarderías. Pese a que,  la mayoría de sus súbditos querían a los niños, se inventaba leyes absurdas como no hacer colegios para niños dependiendo de la zona en que se situasen, o hacer lo posible para que los niños desapareciesen del paisaje cotidiano. También impidió sistemáticamente que tanto los programas de televisión como de radio que contuviesen alguna programación especial para niños se pudiesen sintonizar.

Tras hablar con el paciente, el doctor en Psiquiatría le diagnosticó que tenía fobia a los niños y que necesitaba tratamiento.

Esta historia que parece una absurda ficción pasa a ser tan real como el diagnóstico del doctor si en vez de niños ponemos euskera.

PESADILLA EN EL AÑO I TRAS LA REVOLUCIÓN

Hoy me he levantado algo sobresaltado. He estado toda la noche soñando. Como pasa en ocasiones, recordaba partes diferentes de los sueños, que tenían algo en común: todos eran negativos.
Primero, en un programa de televisión, sacaban sin permiso imágenes de unos chavales menores de edad, a la vez que acusaba a un instituto, de ser un nido de miembros de Eta, en una época en la que Eta ni siquiera existía.
Como pasaba hace años, antes de que llegase la revolución a Navarra, aquélla en la que la cúpula del opus dei fue detenida y encarcelada, acusada de adoctrinamiento a la sociedad.
Luego más de mil seiscientos profesores eran investigados para saber cómo pensaban, sin analizar ni siquiera su trabajo, como hacían en la dictadura franquista.
También he soñado que una medio de comunicación local mezclaba, en plena portada y a mala idea, presos de Eta y pederastas, con nacionalistas y rojos.
Pero todavía había más. Después de todo lo que costó conseguir una licencia de radio, para la Euskalerria Irratia en el año 2015, ahora se la quitaban para vendérsela a un tipo tan moderado como Jimenez Losantos.
Además, al mismo tiempo, aprobaban una ley de seguridad que nos recordaba a los peores tiempos de la dictadura, donde no se podía ni grabar a un policía, ni rodear a un político, ni resistirse pasivamente.
Para colmo al jefe del operativo donde murió un joven por un pelotazo lo ascendían a nuevo jefe de la Ertzaintza. ¡Y las pelotas de goma volvían a ser legales!
Encima, dar un tartazo a un político, ¡era más grave judicialmente que muchos de los casos de corrupción en los que se veían involucrados muchos de los gobernantes!
Y para terminar la serie de pesadillas, unos políticos, ponían unas cuchillas en las fronteras como bienvenida a la gente y encima se justificaban diciendo que solamente hacían heridas superficiales.
Todo esto me recordaba un montón a finales del año 2013, antes de la revolución. Ahora, afortunadamente, en el año I tras el Barcinato, el opus dei ya no manda, ni siquiera en la educación, las calles son de colores, el euskera está al alcance de todos, a la gente que viene se le acoge y se aprende de su cultura, la represión policial ha desaparecido y hasta los colectivos populares pueden organizar sus fiestas.

KALDERETE

Aspaldian ez dut errezeta bat jarri blogean orduan gaur egokitzen du.
Nafarroan tipikoa den kaldereteri buruz hitz egingo dugu. Egiteko era ezberdinak daude baina nik nirea jarriko dut.
Lehenengo haragia jarri lapiko haundi batean eta utzi urre-kolore hartu arte. Ondoren bota barazkiak, piper berde, piper gorri, tipula, porrua, kaiena... segun eta zer nahi duzun. Hor sueztitu bi gauzak batera eta gero bota ardo txuria adibidez, beste edari motak bota dezakezu ere. Gero bota patatak eta ura bota dagoen guztia estali arte. Ordu erdi beranduago hasi frogatzen eta ona baldin badago... jatera.
On egin

PUNTA CANA

Asteartea, 27: Bidaia
Bostak aldera iratzargailua entzun genuen. Holako egun berezietan esnatzeak ez du hainbeste kostatzen. Gosaldu, gauza guztiak berrikusi eta maletarekin autobus geltokira abiatzen gara. Amets artean Madrilera heldu eta zerbait hartu ondoren, autobusa aireportu joaeteko asmoarekin hartu genuen. Maleta fakturatu, bazkaria, eta bidean dauden dendak itxoinaldia jostatzen gaitu. Hegazkinak igo eta zazpi ordu barruan República Dominicana heldu arte. Carlos Ruiz Zafonen azken eleberria, "El juego del Ángel" laguntzen nau orduak azkarrago pasatzeko. Azkenean heldu eta lerro ezberdinak pasatu ondoren, autobus batek hotelera eramaten gaitu. Logelara heldu, aste baterako gurea izan zela, eta maleta desegin gabe, jantoki batean afaldu, buffetean, eta arazorekin, logelara bueltatu. Berehala ohera, hor 22.30 aldera zireira, baina gure gorputzan nabaritzen da Euskal Herrian 4.30ak zirela. Ia hogeitalau ordu esnatu ginenetik. Atsedena merezi genuen baina oporrak hasi dira.
Biharamonean, gosaltzeko esnatzen gara. Nahiko ongi dago buffeta eta bilera batera joaten gara, hotela azaltzeko eta irtenbideak saltzeko. Ondoren hondartzara, hor lehenengo aldiz oporrak hasi zenetik alkaribeko paisaje tipikoa ikusten dugu: palmondoak, itsaso eta area. Argitasuna hotela ezagutzera laguntzen gaitu. Arratsaldean, igerilekura. Ongi dago, taberna erdian eta spinning uraren barruan egiten dugu bazkaldu ondoren. Gero dutxa eta afaltzera.
Osteguna, gaur goiz esnatu, Saona irlara joango garelako, azkenean gosaldu gabe geratzen gara eta autobusa hartzen dugu; erdian, puroak egiten duten lekura eramaten gaituzte, baina gu paso egiten dugu eta kafea eta zukua erosten dugu ondoan dagoen denda batean. Leku batera heldu gara eta hor motorendun txalupa batean igerileku natural batera heltzen gara. Hor, ron kubatak edan eta itsas izar ikusten eta ikutzen dugu. Ondoren, Saonara. Karibe itsasoa, janaria eta hondartza. Itzulia, katamaran batean egiten dugu, musika, rona, eta itsasoan ematen duen haizetxoa konpainiarekin. Lasaitasuna. Bueltan, denda batean gelditu eta hotelera. Jantoki tematiko batean afaltzea da gure asmoa baina ezin, praka luzeak behar direlako, orduan diskoteka eta ohera, biharamonean prisarik gabe esnatuko gara.
Gosaria eta hondartza, gaur alemaniar neska batek errieta egin digu bere ondoan jartzeko eta bere ondoan zegoen maila hartzeko, ondoren paseo luze bat ematen dut hondartzaren ertzetik. Arratsaldean, berriro igerilekura, zorterik ez bingoan eta irakurtzen pasatzen da denbora, piña koladaren artean. Hemingway taberna, marrubi daikiri eskatu eta irabiaki atera, eta wifi aprobetxatzen dugu whatsup eguneratzeko. Gaur bai, praka luzearekin Rodiziora, haragi asko eta jateko gogo gutxi, orduan trenarekin berehala etxera.
Berriro goiz altxatu, gaur izurdeak ikusteko eguna delako. Hamar t'erdiak aldera abiatzen gara eta lekura heltzen gara. Hasieran marrazo eta manta-arraiak artean urpean igeri egin, gero izurdearekin jokatu eta berehala buelta. Bero asko sentitzen dut eta logelara heltzeko gogo haundiak ditut baina atea ez du irekitzen eta harrerara joan behar dugu beste txartela emateko. Gero berriro atzoko tabernatik pasatu, gaur marrubi  irabiaki eskatu eta daikiri atera. Gero afari erromantikoa izugarrizko ekaitzaren konpainiarekin eta berehala ohera. Amaiaren sabela ez dago oso ongi Sabelak janariaren aldaketa nabaritzen dute eta eltxoak gure hanketa grinatzen dira.
Prisarik gabe esnatu eta gosaldu ondoren berriro hondartzara. Hortzaren ertzetik paseatzen dugu beste jantoki heldu arte eta bidetik eskumuturreko, ron eta txirikordaren prezioak galdetzen ditugu. Bazkaldu ondoren rona erosi eta Amaia txirikordak egiten ditu beltz batekin, sagutxo bat ikusten dugun bitartean. Komunei bisitak haunditzen dira eta berandu baina paddel ikustera joaten gara. Ondoren dutxa eta italiar afaria, kostatu zitzaigun aurkitzea, baina gustora afaldu genuen. Nahiz eta egun asko hotelean, oraindik ez dugu osoa ezagutzen. Menta poleo harreran eta lo egitera.
Berriro beste egun bat Punta Canan esnatzen garela, alemaniarraren aurkako mendekua ongi atera da, eta mailarik gabe geratu da. Atzo beltz batekin, geratu ginen txirikordak egiteko eta beste batekin egin genuen atzo, eta bueltaka dabil, gure bila, orduan hizkutazen gara eta igerilekura joaten gara. Gero zerbait bazkaldu eta arratsalean hondartzara, lasaitasun osoz, jende gutxi, eta ezin gustorago. Mediterraneo jantokian afaltzen dugu, nahiko gaizki, eta infusioaren ondoren, lo egitea, gure azken gaua.
Gure azken eguna heldu da eta logela hamabietan utzi arren, denbora aprobetxatzen saiatzen gara. Hondartza, maleta prestatu eta utzi ondoren, bazkaldu eta igerilekura. Berriro zorterik ez bingoan, eta dutxa ondoren, harreran, itxoiten dugu autobusa heldu arte. Autobusez aireportura eta berriro kontrol asko pasatu ondoren, itxoitera, tabako erosi ondoren. Hegazkinean afaldu eta lokartu. Zazpi ordu beranduago berriro Madrilen gaude. Trena Iruñera hurbiltzen gaitu. Oporrak bukatu dira. Argazkiak hemen Hurrengo arte.

HAUSNARKETA

Bankuarekin tokatu zait hitz egitea azken astetan. Bitxia da nola dagoen egoera. Nahiz eta gobernuak, (gu) kriston dirutza eman, haiek ez dute enpresei ematen. Kontrakoa, orain arte eman duten dirua, kendu nahi dute. Ondorioa: 900 enpresa baino gehiago itzi dutela Nafarroan krisialdia hasi zenetik. Jakin dezaten euliak bukatzen direnenan, armiarma ere hilko dela.

Baina okerrena ez da hori. Okerrena da nola sentitzen naizen, bankuaren atea pasatzen dudanenan. Digitu bat, zenbaki bat naiz. Ez gehiago, ez gutxiago. Ez naiz pertsona bat. Sartu bezain laister zenbaki batean bihurtzen naiz haien begietan.

Zorionak bankuak, entzuten edo irakurtzen ditugun berriaren arabera izugarrizko mozkinak lortuko duzue aurten ere. Ekonomikoki oso ongi egin duzue dena eta diru mordo bat irabazi duzue, baina jendei ematen diozuen tratua, zenbaki bat bezala eta ez pertsona bat bezala guztion galtzen dugu. Zuek ere.

TANTA BATEN ISTORIOA

Entrenamendua bukatzen ari zen eta eskubaloi jokalari batetik izerdi moduan kanpora atera nintzen. Horrela izan zen nire jaiotza. Igerileku ondoan zeuden dutxak, uraren indarrak jaurti ninduen eta paseo luze bat eman ondoren, igerilekura heldu nintzen eta hor ni bezalako tanta anitzekin bizi izan nintzen, uda ahaztezina pasatuz. Gaua iristen zenean, gure istoriotxoak azaltzen eta aditzen genituen, bakoitzak berea. Batek bizitza osoa igerilekuan zeramala eta gauzak  lehen zeuden moduan nahiago zituela erraten zuen; beste bat berria, ekaitza batetik etorrita, oraindik kokatu gabe zegoela; besteak dena nola  aldatu zen erraten zuen, instalazioak eta jendea, nola txikiak zirenak orain hazi diren, eta gazteak zirenak orain umetxo txikiekin agertzen diren. Milaka kontu entzuten ari nintzen baina bat-batean hortik bainujantzi batean kalera abiatu nintzen eta hustubide batetik erori nintzen. Anaitasuna betiko uzten nuela pensatu nuen, baina mantentze-lanetako langile batek, berriro atera ninduen ur ontzi batean eta konketa batetik bota ninduen, baina kanpora atera nintzen zoru-garbigailu bat askatu arte. Irristada egoki batek hortik atera ninduen igerilekuko txano batera heldu arte, zuzen spara eraman ninduen. Eta bat-batean spa gunean bukatu dut. Hortik idazten dizuet. Hemen lasai, bero eta erlaxatua bizi naiz, uste dut eraman dudan bizitzarekin merezi dudala. Hemendik pasatzen bazarete, agurtu.

PELÍCULAS Y PROGRAMAS DE TV

Aunque justo ahora que ha empezado una nueva edición de gran hermano, no es evidentemente el mejor momento para hablar de televisión, el arte que tienen los políticos navarros les podría hacer aspirar a protagonizar varias películas o programas televisivos:

A Marta Vera, consejera navarra de sanidad la podríamos meter en "Pesadilla en la cocina". El gran Chicote podría pasarse con una de sus horteras camisas por los hospitales navarros y poner un poco de orden.

Catalán y Barcina por "Duelo de titanes". La lucha encarnizada por el poder en Upn ya ha comenzado.

Enrique Goñi podría ir a visitar a Iker Jiménez y su Cuarto Milenio, para analizar el misterio de la CAN, de cómo haciendo las cosas tan bien, su valor ha bajado de 1.200 millones a 200 en cuatro años.

Y como siempre, la Euskalerria Irratia que hoy denunciaba que en el último concurso no le habían puntuado parte de la programación, podría protagonizar "La historia interminable" esa película grabada en nuestras cabezas desde nuestra niñez.

Por cierto, se cumplen diez años del cierre de Egunkaria, y todavía nadie sabe porqué se cerró ni nadie ha pedido perdón por hacerlo.

ASFIXIANTE

Columna de Juan Kruz Lakasta en su entibadora.

El mundo (foral) al revés
     
AYER fui a hacer unos papeles al Ayuntamiento. Me dirigí al funcionario de turno en castellano, y él me respondió muy seco en euskera que no me entendía. No me quedó más remedio que hablar con él en vasco. Mientras salía de las dependencias municipales, me percaté de que en ellas bastantes carteles estaban solo en euskera, y que en los bilingües el texto en castellano era de menor tamaño y color menos intenso.

Acto seguido, fui a por el pan y el periódico. Me encontré con un montón de diarios en euskera repletos de publicidad institucional, y una única y escuálida publicación en castellano, totalmente exenta de anuncios de las principales instituciones públicas navarras. El kiosquero me explicó que el Gobierno incumple sistemáticamente la ley según la cual hay que proteger a los medios de comunicación en castellano, mientras concede ayudas millonarias a medios en euskera como televisiones locales. Y que el Ayuntamiento ha llegado incluso a retirar el único periódico en castellano de las bibliotecas municipales.

En el ascensor, me encontré con una vecina y su hija. Venía indignada. Me dijo que quería matricular a la pequeña en una escuela infantil pública en castellano, pero que como en todo Pamplona solo hay dos, se ha quedado sin plaza. No es su único problema de escolarización que tiene con la cría. El año que viene se van a vivir a un pueblo que según la zonificación de la Ley del Castellano queda en la zona no-castellófona, por lo que tendrá que matricular a su hija obligatoriamente en el modelo en euskera.

Al llegar a casa, encendí la tele. En la TDT me encontré con un sinfín de cadenas en euskera. Para poder ver una en castellano tuve que encontrar el botón del mando que sirve para cambiar al modo analógico. El canal en cuestión se veía con bastantes interferencias. Apagué la tele y encendí la radio. La única emisora en castellano también se escuchaba con interferencias. Estaban explicando no sé qué de que acababan de hacer una gala para reivindicar una licencia de emisión. Por lo visto llevan 25 años pidiéndola, sin conseguirla.

Al final apagué la radio y encendí el ordenador. Entré en Twitter. Leí un mensaje de la parlamentaria del PP Amaya Zarranz: "Mis abuelos eran vascoparlantes, yo hablo algo de euskera e intento aprender cada día más, pero NO QUIERO que me lo impongan". Cuánta razón tiene. La imposición del euskera en Navarra resulta cada vez más asfixiante.

EUSKARAREN EZTABAIDAK NAFARROAN

Orain dela egun batzuk, aurtengo Nafarroa Oinez Zizurren ospatu zen. San Fermin ikastolak, Nafarroako haundiena, antolatzen zuen. Beste urte baino jende gutxiago egon zen, diote, eguraldi txarra egin zuelako. Goize osoa egin zuen euria, eta hori beti indarrak kentzen dio. Aldierantziz izatekotan, gero arratsaldean behintzat, euria gelditu zen, jende hurbiltzen da goiz goizetik eta geratzen da egun osoa, baina horrela esnatuarenak jendearen alfertasuna indartzen du. Eguraldia eta euria aparte, Euzkadin hauteskundeak ospatu ziren egun horretan, eta hori ere, asko nabaritu zen. Nahiz eta ordutegiak botoa emateko luzeak izan, jende asko etxean geratu zen bada ez bada, eta beste jendea ordu gutxiago pasatu zuen Zizurren, itzultzeko beharra zuelako.
Baina ez gara hor gelditu behar. Nahiz eta bi gauzak garrantzitsuak izan, beste gauza bat ere izan zuen funtseskoa eta Nafarroan ikastola pribatuari buruzko eztabaidak hor ibili ziren jendearen buruan. Eta lehen aipatu ditugun gauzak, beste ikastola izatekotan, zihur nago bihak gutxiago nabaritu litzatekeen.
Ez dut inoiz ulertu holako eztabaidak Nafarroan.
Denok dakigu zein den euskeraren egoera Nafarroan, eta gobernuak egunero egiten duena. Orduan zorritzarrez, Nafarroan dagoen eztabaida bakarra, euskera bai ala ez da. Euskararen alde bazaude, ezin dut ulertu ez joaterena Nafarroa Oinez batera, berdin zait, Zizurren, Tuteran edo beste edozein herrian.
Badakigu agian gauzak hobeto egin dezaketela, badakigu badaude ikastolak beste motako beharrak dituela, badakigu, gehienok egiten dugun apostua, ikastola publikoaren alde direla, baina guztiak dira garrantzitsuak, eta San Fermin Ikastola ematen den euskera eta Tuterako ikastolaren ematen den euskera berdina da. Adibidez, "zona vascofona"-tik alegalak ziren orain dela gutxi, eta holako herritan matrikulazioa San Fermin ikastolatik egin behar zen, eta holako ikastolaren erabiltzen den materiala asko ere, beste ikastoletik, hain zuzen ere, "madarikatuak" ematen dutenak, etortzen da.
Hemen korronte bat sortu da, gainera gezurrak esaten, holako ikastolak ez dutela ezer behar, eta dirua erabiliko dutela, jacuzzi bat egiteko edo holako txorakeriak askotan aditzen ditugu, horrela, nahiz eta euskalduna edo euskararen alde egon, ez dutela parte hartuko Nafarroan Oinezen, holako ikastolak antolatzen dutenean eta horrela Euskal Herriaren borrokena naiz. Gustatuko litzaidake jakiteak, ea gero beste ikastolak benetan laguntzen duten ala ez. Kritikatzea eta hitz egitea oso erreza da. Gainera batzutan holako eztabaidak erderaz dira. Ikastola batetik ateratzen diren euskaldunak kritikatzeko bai, badago denbora, baina euskera ikasteko, adibidez, ez.
Espero dezagun egun bat, Nafarroako herri guztietan, publiko heziketatik umetxo guztiak euskaraz ikasteko aukera izatea, baino egun hori heldu arte, beste guztietako eztabiadak, soberan daude. Gaur egun, eta zoritzarrez Nafarroan ezin da eztabaidatu publiko eta pribaturen artean, edo pribatuen artean zein den garrantzitsuena, gaur egun euskararekin begiko izaten dugunok, euskararen ekintza guztietara eta batera joan behar dugu. Nahiago nuke beste eztabaidak egotea, baina momentuz ez dago besterik.

ERALDAKETA

Bostak aldera heldu nintzen. Hirigunetik urrun nire furgoneta aparkatu nuen, hiri berri bat bisitatzen nuenean kaleak ikustea eta paseatzea gustoko nuen. Hiriaren Alde Zaharra non zegoen galdetu nuen eta hirugarren saiakeran esan zidaten. Hiria nahiko triste iruditu zitzaidan, jendea presaka zebilen, handik hona. Paseo luze baten ondoren, furgonetara itzuli nintzen. Afaria prestatu nuen eta oheratu nintzen.

Biharamun, presarik gabe esnatu nintzen. Jende pila bat hirigunera igotzen ari zen. Desfile bat zirudien, gehienak txuriz jantzita eta gerriko gorri barregarri batekin. Zerbait arraroa gertatzen da gaur, pentsatu nuen nire kolkorako, eta jarraitzea erabaki nuen.

Kale berdinak izan arren, dena oso aldatuta zegoen. Ordu batzuk lehenago begiratu ere egin ez zidan jende berbera,  besarkadak ematen hasi zen  eta txanpaina, garagardo eta sangria edatera gonbidatu ninduen. Atzo presaka zebilen jendea orain kontu kontari ari zitzaidan. Nire begiak ukitu nituen, ongi ziurtatzeko ez nintzela amets egiten ari. Hiri osoaren eraldaketa. Erlojuari begiratu nion. Uztailaren seia zela jartzen zuen.

GREBAK

Orain dela aste batzuk greba orokor bat egon zen estatuan. Espaina estatuak hartzen ari diren neurriak merezi zuten eta, baina gaur egun ez dakit borrokatzeko era hoberena denik. Niri aspaldian, grebak aspertzen naute. Hasteko Euskal Herrian, urte asko ondoren, sindikatu guztiak batera joan ziren. Bitxia da orain arte egiten dutena, eta zihur aski hemendik aurrera egingo dutena. Sindikatu batzuk egun batean jarri, eta besteak biharamonean. Hementxe, Nafarroan, haien indarrak parekatuak daudela, txorakeria haundia egitea izan da. Langileen borroka oso garrantzitsua da eta ezin dugu nahastu beste borrakaren artean. Edukiontzietan jartzen den moduan, gauza bakoitza bere tokian. Gainera egun ezberdinetan egiten baduzu, eguna heldu baino lehen denok dakigu porrota hutsa izango dela. Jende guztia ez dago prest edo ezin du grebarik egin, orduan erdibanatzen baduzu indarra, langilerentzat oso kaltegarria da eta enpresarentzat ere, ia ia bi egun galtzen direlako.
Baina nahiz eta batera egin, aspergarria da behin eta berriz gauza bera entzutea. Sindikatuak kriston arrakasta izan dela, eta ehuneko lauregeiaren langileen bermea izan duela diote; gobernuak ordea, porrota hutsa izan dela eta ehuneko hogeita edo gutxiago parte hartu dutela greban. Batzuk, bazegoela jende asko prest egiteko baina ez dela ausartu bere enpresaren presioagatik, besteak bazegoela jende asko lan egiteko prest baina piketearen beldur ezin izan dutela… Agian beste estrategia mota bilatu behar, garaiak aldatzen dira, herriak sindikatuarengan konfidantza zuena aspaldian galdu egin du eta grebak berdin jarraitzen dute eta gero eta jende gehiago ea zerbaiterako balio duten.

INJERENCIAS

En estos tiempos de crisis, la solidaridad es cada vez más difícil. Pese a todo, la diputación de Gipuzkoa, donará 24.000 euros a la ikastola Ibaialde de Lodosa, que se encuentra en situación crítica. Es decir, en otras palabras, 24.000 euros para el apoyo a la educación y enseñanza en Navarra en estos tiempos de recortes. En cualquier lugar normal, esto sería motivo de alegría para el gobierno, menos aquí, donde ya empiezan el señor Iribas y la señora Barcina con el rollo de siempre, injerencias y bla bla bla. ¿Será que la secta a la que pertenece este señor, y a la que debe obediencia no es muy proclive al euskera? ¿O será que doña Yolanda no ve en este dinero ningún lugar de donde pillar una dieta? ¿no se dan cuenta que con estos argumentos y su euskerafobia, no paran de hacer el ridículo?. Por cierto, este domingo todos y todas a Lodosa y Sartaguda, el euskera nos necesita.

ANTZERKIA

Antzerkirentzat antzerki. Gaiarreko antzokiko zuzendari berria hautatzearena, foiletoi antzeko istorio ematen du.
Upnek bere hautagaia aurkeztu zuen baina udaletxeko gehiengoak beste bat, Jose Maria Asin aktorea, hain zuzen ere, bozkatu zuen eta kudeatzaile berria zela ematen zuen. Hautaketak eztabaida piztu zuen. Asinek PSN, NaBai, Bildu eta Ezkerraren sostengua lortu duen arren, prozedura irregularra izan zitekeela esan zuen UPNk. Arazoa, teorian, alkateak proposatu behar zela hautatukoa estatutuetan jartzen zuen moduan.
Aste bat beranduago beste bilera beste pertsona ezberdin bat jartzeko, baina ezin adostu, eta behintzat bazegoen bozketa estatutuak aldatzeko, baina hemen Bilduk ezustea eman zuen, eta Upnrekin batera eman zuen botoa, ez aldatzeko, beste aldaketa sakonagoa nahi zutelako, merituak kontutan hartzeko. Berriro ere, "gero eta okerrago, hobeto" teoria nazkagarria ezker abertzale ofizialean. Denbora berri hauetan ea holako teoriak hasten diren desagertzen, Nafarroarentzat oso kaltegarria izan direlako. Nahiz eta Bildu esan, Asin, dela hautatu hoberena, aukera zegoenean jartzeko, dena pikutara, eta azkenean, edozein pertsonak profil politikorekin, eta Gaiarre antzerkia bere bizitzan zapaldu ez duena jarriko dute. Berriro ere, dena aldatu nahi, eta dena ezin denez aldatu, pausu txiki bat aurrera eman beharrean, berriro atzera. Nafarroan eman behar diren pausuak, gauzak diren moduan, txikiak izan behar dira. Noiz ikasiko duten?
Upnerentzat, Asinen delitua, Maya alkatearen hitzetan, ba orain dela urte pare bat komunikatu bat sinatu egin zuela aldaketaren alde. Berdin da ea profesionala ona edo txarra izatea, garrantzitzuena alderdikoa izatea edo behintzat ez esan ezer potearen aurka. Eta hori bakarrik, antzerki bat kudeaketarako!!! Hau demokrazi kontzeptua berea!!!